Dzieje wsi Doliniany

JAWOROW_GRODEK_JAGIELL_(1914) Dolinianypołożenie Dolinian względem Gródka Jagiellońskiego reproducja mapy austriackiej z 1914 r. Wojskowego Instytutu Geograficznego z 1922 r.

Z mapy wynika, że w 1914 r. Doliniany liczyły 249 domostw (rodzin). Wyrysowano ponadto zamek… Czy on istnieje? A może to jest położenie dworu ziemiańskiego rodziny Doliniańskich?

Dolinianypołożenie Dolinian względem Gródka Jagiellońskiego

Według „Słownika geograficznego Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich”, pod red. B. Chlebowskiego, t. 2, Warszawa z roku 1881, s. 101 „wieś Doliniany, pow. gródecki, oddalona od Gródka na południowy zach. o 6 kil., leży w okolicy urodzajnej, lekko falowatej, tylko brak lasu czuć się daje. Przestrzeń pos. więk.: roli ornej 578 morg, łąk i ogr. 68, pastw. 8; pos. mniej.: roli ornej 388, łąk i ogr. 79, pastwisk 43. Ludności: rz. kat. w Dolinianach 361 (osób), w Popielach 112, razem 473; gr. kat. 63, izrael. 17, razem 553. Należy do rz. kat. par. w Gródku, gr. kat. parafii w Wołczuchach. Wieś ta jest gniazdem rodziny Doliniańskich, i dotychczas zostaje w jej posiadaniu; teraźniejszy właściciel Seweryn baron Doliniański, który upiększył tę wieś ładnym w kształcie willi domem mieszkalnym i starannie utrzymanym dość obszernym ogrodem”.
Wynika z tego, że wieś wzięła nazwę od nazwiska właściciela, znajduje się na obszarze pagórkowatym, bezleśnym na dobrych glebach ornych. W Dolinianach znajdował się dwór ziemiański.

Gazeta Lwowska z 29 stycznia 1891 r. nr 22 strona 11: okręgi wyborcze Seweryn Doliniański z Dolinian

W dniu 3.04.1903 r. Bank Parcelacyjny we Lwowie nabył od rodziny Doliniańskich Doliniany i Popiele.

Z ogłoszenia zamieszczonego w dniu 05.04.1903 r. w „Przyjacielu Ludu” można dowiedzieć się, że w Dolinianach jest łatwy dostęp do wody, znajdują się dobre gleby, słodkie łąki. Połączenie gościńcem z Gródkiem Jagiellońskim – 3 km. We wsi znajduje się poczta a szkoła z polskim językiem wykładowym jest w budowie (na rok 1903).

Po zakończeniu I wojny światowej Doliniany, jak i cała okolica aż pod Lwów zostały zajęte przez, jak to mówiono ówcześnie hajdamaków, czyli Ukraińców. Wieś była miejscem starć polsko-ukraińskich, podczas oblężenia Lwowa.
Na pomoc Lwowowi wyruszyła m. in. kompania skautowa założona przez por. Wierzejewskiego, złożona z harcerzy z Wielkopolski. Weszła ona w skład 1. kompanii 1. Pułku Strzelców Wielkopolskich.

W drugiej połowie marca 1919 r. pułk został wyładowany w Sądowej Wiszni i skierowany do walk w kierunku umocnień ukraińskich znajdujących się w Gródku Jagiellońskim i szybko wypierał nieprzyjaciela z zajmowanego obszaru.
Dzięki zaskoczeniu, zuchwałości i wielkiej woli walki (ranni po opatrzeniu uczestniczyli dalej w natarciach, a pułk nieraz brodził po pas w wodzie) pułk znalazł się w okolicach Dobrzan. Zadaniem jego było opanowanie obszaru Wołczuchy – Koców. Po ich zajęciu rankiem dnia 19 marca 1919 r. pułk uderzył na Doliniany i Henrykówkę.
W zuchwałym natarciu 2 baon i 1 kompania zajęły wieś Doliniany, pędząc przed sobą gromady Ukraińców, wycofujących się szybko na południe. Ostatecznie, po zajęciu Dolinian, Polacy podeszli aż na przedpole Gródka Jagiellońskiego.
Ukraińcom nie pomogła ani liczebna pomoc, ani ściągnięte posiłki w celu powstrzymania, jak siebie nazywali harcerze „rogatych diabłów poznańskich”. Wieczorem dnia 19 marca rozeszła się radosna wieść: “Lwów został oswobodzony”.
Tak więc Doliniany w dniu 19.03.1919 r. znalazły się ponownie w granicach Polski. Opracowane na podstawie „Dziennika żołnierza 1-ej kompanji skautowej”.

wzmianka o walkach polsko-ukraińskich w Dolinianach w Ilustrowanym Kuryerze Codziennym nr 67 z dnia 10.03.1919 r.

Ponadto na stronie 644 Książki Telefonicznej z 1929 r. można przeczytać, że w Dolinianach w 1929 roku mieszkało 852 mieszkańców, znajdywało się kółko rolnicze, cieśle oraz kościół katolicki i greko-katolicki.

Doliniany do 1934 roku były gminą wiejską. Podział województwa lwowskiego na gminy został spisany w Lwowskim Dzienniku Wojewódzkim.

  • Lwowski Dziennik Wojewódzki. 1930, nr 14

Pokaz slajdów wymaga JavaScript.

  • Lwowski Dziennik Wojewódzki. 1931, nr 5 i nr 14

Pokaz slajdów wymaga JavaScript.

  • Lwowski Dziennik Wojewódzki. 1932, nr 5

Pokaz slajdów wymaga JavaScript.

  • Lwowski Dziennik Wojewódzki. 1933, nr 19

Pokaz slajdów wymaga JavaScript.

  • Lwowski Dziennik Wojewódzki. 1934, nr 6

Pokaz slajdów wymaga JavaScript.

W 1934 r. Doliniany weszły w skład gminy Rodatycze, stając się zgodnie z rozporządzeniem wojewody lwowskiego z dnia 10.09.1934 r.  gromadą. W skład gromady Doliniany weszły także miejscowości Głęboka, Podlaszczyzna i Popiele.

Pokaz slajdów wymaga JavaScript.

Stan gospodarczy II RP z lat 30 XX wieku i bieda skutkowały licznymi sprawami komorniczymi. Dotknęły one i wieś Doliniany. Oto przykład jednej z nich.

Komornik Sądu Grodzkiego w Gródku Jagiellońskim Witold Podwin ogłoszeniem z dnia 09.01.1939 r. zawiadomił w Gazecie Lwowskiej nr 8 z dnia 12.01.1939 r. o mającej się odbyć w dniu 27.01.1939 roku licytacji ruchomości Michała i Juliana Lechowiczów i Jana Czekajły. Jakie to były ruchomości? Krowy, jałówki, locha, wieprz i źrebak warte 1400 zł! Źródło utrzymania…

W czasie II wojny światowej, Doliniany podlegały powstałemu w 1941 r. Obwodowi Gródek Jagielloński ZWZ-AK – Inspektoratu Zachodniego Okręgu Lwów AK pod dowództwem komendanta – por. Szczepana Gwiazdowskiego „Głaza”. Niestety w Obwodzie tylko co trzeci żołnierz dysponował bronią palną.

W 1943 Obwód został składał się z 4 rejonów. Doliniany podlegały drugiemu oznaczonemu jako II rejon Wołczuchy z Dolinianami pod dowództwem komendanta – ppor. Jana Kaliciaka „Granita”. Przypuszcza się, że w IV kwartale 1943 r. po scaleniu w Dolinianach oddziałów Batalionów Chłopskich i Armii Krajowej utworzono rejon IV AK – Doliniany.

Na czele 30 osobowego oddziału AK w Dolinianach stał Szczepan Bedryj.

Więcej o Dolinianach w czasie II wojnie światowej można przeczytać w opracowaniach:

– Jerzy Węgierski: Armia Krajowa na zachód od Lwowa. Kraków: „Platan”, 1993.

Struktura Organizacyjna Armii Krajowej, Marek Ney-Krwawicz w: Mówią wieki nr 9/1986

– Rafał Wnuk: Atlas polskiego podziemia niepodległościowego 1944-1956 Warszawa: Lublin : Instytut Pamięci Narodowej – Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, 2007. ISBN 978-83-60464-45-8.

P49_S37_Grodek_Jagiellonski i DolinianyMapa WIG z 1935 roku – arkusz dot. Gródka Jagiellońskiego z Dolinianami

Po wojnie 80 polskich rodzin, zamieszkujących Doliniany osiedliły się na Ziemiach Zachodnich w Kościerzycach (powiat brzeski) i w Nowej Cerekwi (powiat głubczycki) na Opolszczyźnie. Miejsca osiedleń są dostępne na stronie: http://www.brozbar.cieplowizja.pl/grzymalow/grzymalow/przesiedlenia.html

mapa-przesiedlen-1

Krajobraz Dolinian

Wieś od wschodu otaczają wzgórza „Rusina”, które łączy się z sąsiednim wzgórzem „Brzezina” z jednej strony i „Zamogiłą” – „Majówkami” aż do „Zawaliny” z drugiej. Według wspomnień dowódcy AK w Dolinianach, wzgórza te były najpiękniejsze z najbardziej urodzajną glebą.

Poniżej nich rozciągają się łąki z mnóstwem śpiewającego ptactwa. Z nich widać ciągnącą się przez wieś Doliniany rzekę Rakówkę, bogatą w różne gatunki ryby. W tej rzece kąpały się dzieci w letniej porze i służyła za wodopój dla bydła pasącego się na pastwisku zwanym przez miejscowych „Błonie”.

Dobrze widoczne ze wzgórza „Rusina” jest wzgórze „Mordy”, gdzie stoi kościół (do 1945 roku rzymskokatolicki) oraz pierwsza we wsi szkoła. Przed wojną we wsi istniała także druga szkoła oraz Dom Ludowy.

Wpis będzie uzupełniany…….

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s